Notitieboek van licht en lucht
Iedere ochtend als ik de gordijnen opentrek van mijn appartement in de binnenstad van Groningen word ik begroet door een kersverse hemel. De kleur van de lucht, de vormen van de wolken, de matte ochtendschemering, het licht van de ondergaande zon: ze beïnvloeden de sfeer waarin mijn dag verloopt.
'Huis aan de hemel' is een literair notitieboek in de vorm van prozagedichten. Voor mijn observaties put ik soms uit eerdere ervaringen, maar altijd zijn die verwerkt rondom actuele impressies van licht en lucht. Lees mee en raak geïnspireerd om zelf je ogen wat vaker op het hemeldak te richten en te genieten van wat je daar ziet.
De titel van deze blog is ontleend aan een nummer van Cesaria Evora -'Tiempo y silencio'. Via deze links naar YouTube kan je een filmpje van het nummer bekijken en beluisteren. Casa en el cielo 1 of Casa en el cielo 2
maandag 28 mei 2012
Maan boven Rome
27ºC. Rome. De zon heeft zich in tweeën gesplitst. Buiten het Pantheon laat ze haar blikkerlicht branden. Door de oculus in de koepel werpt ze haar mildste blik. Het gemurmel van honderden stemmen, duizend schuifelstappen op de marmeren vloer, het sprakeloze wachten op het ongekende: alles schijnt in overeenstemming met die weerglans te klinken. In de kokerstraal zweven ragfijne deeltjes, als om ons te laten weten waaruit wij opgebouwd zijn. Van ontzag vervuld verlaat ik de kerk. En bij avond verschijnt boven het Castel Sant’ Angelo een bijna volle maan. Dezelfde maan die staat boven Groningen. Dezelfde maan die zal schijnen wanneer ook ik dwarrel als een stofje in het licht van het Pantheon.
zaterdag 19 mei 2012
Doof alle lichten
Doof alle lichten: genoeg is genoeg voor vandaag. Zoek met je mond de mijne. Herinner je wie ik ben. Laten we dansen in het donker, dicht tegen elkaar. Ik zal weer voor je vallen net als toen. Breng het heilige water aan mijn lippen. Vul de schemering van mijn ziel. Altijd was ik bang voor wat er zou gebeuren. Maar dat ben ik niet langer meer. De melodie, het ritme slepen me mee. Soeverein, zo voel ik me, van alles los gezongen. En als het licht van de morgen de herinneringen heeft weggeveegd, hoor je misschien mijn naam nog in de fluistering van de zee.
Ode aan Donna Summer
donderdag 17 mei 2012
Nooitzomernachtsdroom
Ik droomde dat ik juist ontwaakte. De wereld om mij heen was glanzend geel. Zonnestralen dansten op de blanke huid van mijn armen. In de zinderstilte hoorde ik het pulseren van mijn hart. Maar toen ik mijn ogen opendeed, drukte een onzichtbare hand mij neer. De matte atmosfeer doofde alle zinnen. Tussen de gordijnen door scheen de zon zwak en omfloerst. Als een blind geslagen oog. En ik verlangde terug naar mijn net verlaten droom.
donderdag 26 april 2012
Regennacht
Ragfijne lijntjes zoeken hun weg over het vensterglas. Een regennacht in Groningen. Je schudt de druppels van je jas en gooit je schoenen uit. Je paraplu blijft open in de haldeur staan. Ook je broek is nat. Zou overal regenen op de aarde, vraag ik als je me in je armen sluit. Ergens start een auto, twee bundels glijden langs het raam. Een brommer ronkt voorbij. Een hoge meisjeslach. Het is een regennacht in Groningen. De sfeer ademt melancholie. Dit is mijn leven. Ik zal me moeten schikken naar de regels van het spel. Ook na deze nacht. Een regennacht in Groningen.
Zeer vrij naar: Rainy night in Georgia - Ray Charles
Zeer vrij naar: Rainy night in Georgia - Ray Charles
zondag 22 april 2012
Zwaar gemoed
De wolken
zijn van kwartsiet, zilver gezandstraald en gepoetst. Loodzwaar rusten ze
op de schouders van torens, flats en huizen. Kozijnen en daklijsten
steken er roomwit tegen af. Ver weg rommelt het dreigend. Eén enkele
bliksemschicht, gevolgd door een klap. Even later trekt een fijne druppelnevel langs de ramen, die meteen in klaterregen overgaat. In een korte stilte breekt de hemel open: een geelgloed streelt vluchtig langs gevels en daken. Dan is het koudvuur alweer
gedoofd. Het wolkendek trekt samen, vormt zich naar de staat van mijn gemoed, asgrauw, dofgesleten.
donderdag 19 april 2012
Complementair
De westenhemel lijkt gevuld met water waarin de wolken zich als inktvlekken verdunnen. Oostwaarts is de lucht strak korenblauw. De oranje verlichte Martinitoren contrasteert in buitenwereldse kleuren, als op een schilderij van Seurat of Gauguin. In de raamlijsten verschijnen stillevens: een kamerpalm, de rug van een bank, de boekenkast, een glas wijn op een bijzettafeltje. Nergens de maan. Een ster trilt hoog boven de daken.
donderdag 12 april 2012
Oostersluis
Wolken als paleizen schrijden voorbij. Het landschap tintelt in het onbevangen zonlicht. Forsythia bloeit bij elke boerderij. Uitdagend spreidt zij haar kleed tussen de naakte struiken. Op de aak die wordt geschud in de Oostersluis, houdt de schipper de wacht, handen in de zij, zijn ziel in zaligheid. Grijsaards met petten leunen aan de reling van de brug. Ze roken zelf gerolde sigaretten, mompelen voor zich uit. Het is hun tijd.
maandag 9 april 2012
Boerakker voorbij
De dag verschraalt. In het povere licht schijnt elk object op zichzelf te staan. Ruige rode pollen, door de noordenwind geplet, vormen atollen in de vlakte. Berken knielen op de binnendijk neer. In de oude polders zoekt een carbon hemel zichzelf in rusteloze poelen. Ganzen en geiten vormen witte vlekken tegen de kweldergrond. Even dringt de avondzon door het wolkendak en steekt de levensvlam aan. Ik vang een glimp op in het raam van een huisje aan de dorpsrand. Dan ben ik Boerakker alweer voorbij.
donderdag 29 maart 2012
Oosterpark
Snel, alsof een toneelmeester het decor van 'de stad bij nacht' optrekt, verdwijnt het donker. Maar de volgspot blijft gedoofd. Aan de vijver dommelen eenden met weggeborgen koppen. Vocht druipt van schrale struiken en op het grasveld parelt dauw. Hoog in de ongebladerde bomen zijn kraaien nesten aan het bouwen. Klagelijke kreten klinken op. Zoals uit een koor in een Shakespeariaans treurspel. De goede dingen van de dag zijn nog slaapziek. Al heeft de dag zijn ogen geopend.
woensdag 21 maart 2012
Retour
De stad is een eiland in de groene zee. Twee lijnen brengen de wereld binnen. Je was hier liever niet of nooit meer geweest. Een vooruitgeschoven post van een leven dat elders wordt geleefd. Hoe vaak niet heb je in jouw dromen deze stad verlaten? Iets hield mij hier. De haven, omarmd door huizen, is een plaats van blijven. Geen skyline, geen metro, zelfs geen tram. Het ommeland te vlak, te weids, te leeg. Te ruw stoot de hemel op de aarde. Maar als ik de eerste flats ontwaar, het viaduct, de pastellen van de brug, dan juicht mijn hart: ik ben terug.
donderdag 1 maart 2012
Grijstonen
Pezen schijnen wit te zijn, hersenen zijn grijs en vlees is bruin bestorven. Zo strekt zich als een opengelegd lijf het landschap voor mij uit. Nevelen vervagen elke vorm. De uitgebeende gronden ademen hun laatste dooivocht uit. Het is maart: niets houdt de hefboom van de tijd nog tegen. Maar vandaag heerst ongeduld in alle varianten grijs.
donderdag 23 februari 2012
Droomverlangen
Een zinken lucht echoot in poelen en in sloten. Koplampen werpen sterren op de vettige ruit van de bus. Het is vroeg, ieder schijnt nog in zijn droombeelden te huizen en terug te verlangen naar de warmte van het bed. Langs de zwartsatijnen weg staan raffia bomen, het vilten gras vlijt zich daar gewillig tussenin. Achter de horizon blijft de dag maar dralen, alsof ook die zich nog eens omdraaien wil. Dan toch matigen zich de grijzen. Het is of er een gordijn wordt opgetild waarachter eindelijk de werkelijkheid verschijnt. Maar in dat witlicht blijkt wat zich als waarheid toont, verlangenloos ontdroomt.
zondag 19 februari 2012
Marum
Een molen met stille wieken steekt pittoresk boven de kruinen uit. Maar in het weiland langs de weg ligt een fiets, door verveelde jongeren neergesmeten en op het dak van het bushok een plastic container. Plattelandsidylle. De dag sterft voor mijn ogen als een oude hond, uitgewoond, natgeregend. Even droegen de wolken een barnstenen gloed. Hoop. Met het stampen en zuigen van de wind vervlogen. Nu drijft een zwaar rouwfloers binnen. Ik verberg mij in woorden die mij niet hebben willen. Zwijg. Soms bedenkt een schrijver nuttige dingen en soms nutteloze. Ik hoop dat de jeugd van het prachtige Marum mij dit niet euvel duidt.
donderdag 9 februari 2012
Voor de duur van
Vraag me niet waarom de lucht teerblauw is als een babydekentje. Vraag me niet waarom de zon, die laag over de daken strijkt, door roze stralen wordt omhelsd. Vraag me niet waarom een kinderstem me roert tot tranen. Vraag me niet waarom mijn lippen beven wanneer ik je daarover vertel. Als het lijf de ziel omknelt, voel je dat de ziel bestaat. Je vraagt me, waar jouw ziel zich dan heeft verborgen. Ik moet je het antwoord schuldig blijven. Je hebt de waarheid met je meegenomen toen je je lichaam achterliet. Misschien, voor de duur van dit gedicht...? Ik weet het niet.
zondag 5 februari 2012
Mantra
Sneeuw, sneeuw, sneeuw bekleedt de terp, het dak van het kerkje, de toren. Sneeuw, sneeuw, sneeuw rust op akkers en weiden, op het kuilvoer, op de rand van het hek. Sneeuw, sneeuw, sneeuw laat de schapen vuiler lijken. Sneeuw sneeuw sneeuw langs de weg die als een zilverlint door het landschap glijdt. Sneeuw, sneeuw, sneeuw tot waar ik door het raam van de bus kan kijken. IJsschotswolken hebben de zon het zwijgen opgelegd. Als de wind hun lippen opent, gloeit er in het uitgestrekte wit heel even wat geel. Een houten bord met ‘Te koop aangeboden’, daaronder is nog ‘woning’ neergezet. Toch is er in de verste verte geen woonhuis te bekennen. Alleen die sneeuw, sneeuw, sneeuw en in de kale takken van de boom, als een knot wol aan breipennen gestoken, een leeg merelnest.
donderdag 2 februari 2012
Wedergeboorte
In de kier tussen de gordijnen vermengt de fluweelblauwe nacht zich met het witte licht dat gestaag opklimt achter de contouren van de stad. Kruinen, daken, torens, flatgebouwen maken zich los uit de schemering. Seconde na seconde verdunt de inktlaag zich; ten slotte lost hoog bovenin ook de laatste zweem duisternis op. Een vogel komt de nieuwe dag verkennen en kruist daarbij de oranje lijn waarlangs zijn soortgenoot, aan onze scheppershand ontstegen, door het schoongewassen luchtruim suist. Al zou de wereld zich van nu af nooit weidser tonen dan door die smalle reep die mij is gegund, dan nog zou ik weer worden geboren zoals op deze dag, zoals op dit uur.
zondag 29 januari 2012
Achterkant
Meeuwen tasten de hemel af. Geen wolken, geen zon om de diepte in te schatten, alleen dat vale vlak. Maar als de trein zich in beweging zet en ik mijn blik laat dalen, zie ik witbevroren land, door onzichtbaar draad gescheiden, sloten met een vliesdun laagje ijs erop, de schoorsteen van de melkfabriek waaruit blanke rook komt drijven. De stalen wielen hervinden hun cadans. Boerderijtjes schieten voorbij, weidegrond en kleine stations waarlangs we stapvoets rijden. Uiteindelijk: volkstuinen, kantorenflats en de eerste huizen. Een lijn waaraan vergeten wasgoed stijfjes wiegt, tegen een heg een stel roestende fietsen. De achterkant van de stad, slordig afgehecht.
dinsdag 24 januari 2012
Votief
Een breekbare dag tussen de giganten. Aan de dauwgrijze lucht hecht zich een smalle bies goud. Alsof achter de horizon een votiefkaars is ontstoken waarmee deze ochtend wordt gewijd. Aan de bloemenkraam komen mensen hun eerste tulpen halen. Op het marktplein stappen roeken statig rond en inventariseren met een filosofenblik de wereld aan de grond. Toch, nooit komen ze tot grotere daden. Nooit vragen ze zich af wie er van ze houdt. Nooit willen ze het beste uit het leven halen. Nooit denken ze na over wat er hierna komt.
zondag 22 januari 2012
Binnen is het beter
Binnen is het beter dan buiten. Water druppelt langs de ruit waarin kaarsvlammetjes grillig schijnen. De melkglazen lampjes werpen een behaaglijk licht. Maar in mijn hoofd is het nog het allerbest. In het oranjeroze glazuur van de hemel kriskrassen gloeiende lijnen. Halverwege staat een maan, vanaf de diagonaal weg gewreven, alsof hij weifelt of hij er mag zijn. Als ik opkijk, ontmoet ik mezelf in het donkere raam met mijn warrige lokken en oude peignoir. Binnen is het beter dan buiten.
zaterdag 14 januari 2012
De brug van Kampen
De rivier kolkt onder het wegdek door en overspoelt een deel van de aanlegkade. Van het havenhoofd is enkel nog een eikenboom te zien die met zijn voeten in het water staat. Dan gaat de hefbrug omhoog: de Concordia, zwaar beladen, stuwt behoedzaam tussen de pijlers door. Het spoor van zog wordt met de deining uiteen geslagen. Als vaarwel laat de hemel abrupt al zijn water los, waarmee het stadsgezicht haast ten onder gaat. Maar te midden van die mistroostigheid glanzen hoog in de torens van de brug de katrollen goud.
woensdag 11 januari 2012
Farmsum
Hele sloten heeft het hoogwater opgeslokt. Het vette leem glimt als het dekschild van een tor. De zon kruipt kalm naar de rand van de kale vlakte. Door de houtwal laat zij zich als een zwak rossig schijnsel zien, tot ook daar het laatste licht bezwijkt. In de zwartgepolijste vaart weerspiegelen donkere bomen. Geheimzinnige schaduwen omcirkelen bootjes die aan de halfverdronken steiger zijn gelegd. Het is volle maan, misschien zal er springtij komen.
donderdag 5 januari 2012
Drie seizoenen
Boven mij strekt zich een zoutwoestijn uit, waarin richels zijn gesleten. Een zilverrand waar de zon zich heeft verschanst. Als ik doortrap, denk, moet ik het toch halen. In een oogwenk trekken de wolken samen. Regen jaagt in vlagen door de straat. Geen fietsweer, zei je. Maar toen ik wegging was de herfst nog niet begonnen. Thuis kleed ik me in de badkamer uit. De radiator rommelt, de waterketel fluit. En als het oostenlicht verzwart, weerspiegelt in de ruiten aan de overkant het labradoriet van een winterhemel. Drie seizoenen in een dag.
zondag 1 januari 2012
Anders
Na de purperen knetternacht, de beloften, de in alcohol gedrenkte kussen, slaakt de ochtend één lange grijze zucht. De wind strijkt langs de ramen en dooft de kaarsen die toch al schamel brandden. Goed dan, geen feest meer. De goot ligt vol flarden rood karton, nog voor het einde van de dag tot dikke moes vertrapt. Wat had ik na twaalven ook alweer gezegd? Het moet anders: ik wil schrijven, een roman. Regen druipt van de straatlantaarns en klettert tegen de ruiten. De portfles staat binnen handbereik. Nog eentje dan. Ach, dat alles verpletterende boek, daarmee begin ik morgen wel.
donderdag 29 december 2011
Kroongetuigen
De duisternis van de nacht zweefde nog tussen de bomen. Rondom het hof hadden de huizen zich naar binnen gekeerd. De voorste lantaarn was stuk geslagen en toen ik het looppad op wilde gaan, hield het schemerdonker me tegen. De leegte kwam me zo verlaten voor. Maar juist op het moment dat ik op mijn schreden terug wilde keren, sprongen in de kerk ineens de lichten aan: een warm schijnsel doorstroomde alle ramen. Het abstracte glas-in-lood van Jan van der Zee blonk me blauw en rood tegemoet. En in het koor zag ik voor het eerst de familiewapens, goud gekroond, van de Groninger notabelen. Stille getuigen van een eeuwenlange geschiedenis.
vrijdag 16 december 2011
Kind of blue
De tijd verstrijkt. De tijd herijkt zich. Van de dagen rest niet meer dan een smalle strook. Regen komt en gaat in vlagen, als gestage jazz waarin een trompet zijn lijnen vlecht. Op het Akerkhof gekomen verstijf ik: het is of een enorme kraai is neergestort. Maar nee, in het prevellicht knielt op het gras een paraplu. De losgescheurde stof beeft en siddert en de baleinen zijn verwrongen tot een geschonden lach. Als de wind er vat op krijgt, heeft het ding geen enkel verweer. Zonder pardon wordt het tegen een boom gesmeten: vreemde vrucht in een verkeerd seizoen. Eenzaam, veronachtzaamd, lijdzaam ding. You make me feel a kind of blue.
donderdag 8 december 2011
Gauloises blondes
Tegen het beregende slaapkamerraam, zag ik jou staan. Ik was onzeker of ik sliep of waakte. Maar ik wist: jij kon hier niet meer zijn. Al kan ik je huid nog voelen soms, als ik die foto van ons tegenkom. Meer dan één is er nooit genomen. Niet alleen onze liefde bleek te teer. Laatst rook ik weer de patchouli die altijd hing in je krullen en in je fluwelen jas. Weer rustte je hand in mijn hand, zoals we samen lagen tussen het loof. We rookten Gauloises blondes, want het pakje was zo mooi blauw. ‘Net als de hemel hierboven’, zei je met een lach. Maar op het moment dat je die woorden sprak, viel er over je gezicht een schaduw die je blik verduisterde.
zondag 4 december 2011
Nabij Ruinerwold
Het is nog geen vijf uur in de middag, toch schemert er een aluinen maan. Aan de hemel hangen roerloos de langgerekte wolken. En waar de zon achter de bomen zakt, kleurt de horizon witgoud. Het bemoste dak van een rietgedekte boerderij, de vervallen schuur waarop duiven neerstrijken, een witgepleisterd huisje met rode luiken en een bord met 'Weerwille'. Nabij Ruinerwold omsluit ons het duister. Asfalt en hemelvlak smeden zich aaneen. Het oog wordt geleid door witte onderbroken lijnen. Glanzende silhouetten duiken op en verdwijnen. Tussen de houtsingels door glipt schielijk lamplicht van een hoeve die er schuilt. Tot in de verte in een zee van schitteringen eindelijk de stad verschijnt.
woensdag 30 november 2011
Suiker
Meeuwen wentelen op de hoge winden: een handvol snippers aan de horizon. Langzaam rukken wolken op in hemelsbrede formaties. Eén lijkt als verkenner vooruit gestuurd te zijn. Onverschrokken legt hij zijn solo af in de grote leegte. Dan zet –haast zonder schemer– de duisternis in. Een weezoete geur drijft door de straten. Uit de schoorsteenpijp van de suikerfabriek meandert de dikke, witte rook. Silo’s wachten met rommelende magen. De metalen pijpen als armen om hun buiken gelegd.
dinsdag 22 november 2011
Begin en einde
Nog verder heeft de hemelgeest zich in de straten gedrongen, als een ongenode gast. Met gebogen hoofden schuiven gedaanten schielijk door de onderstad. Als ik de provinciale weg opdraai, voel ik een kille hand om mijn gezicht. Uit de nevel doemt een andere fietser op, die net als ik zijn lampen richt. Rakelings passeren wij elkaar zonder zelfs een blik. De akkers liggen opgebaard, naakt onder een kille deken. Ergens klinkt het schorre krijsen van een meeuw die de lucht niet van het land kan onderscheiden, het begin niet van het einde.
zaterdag 19 november 2011
Hereplein
De hemel is van glas waarin witte wolkenlijnen zijn gegraveerd die elkaar halverwege kruisen. De dwarsstreep lost voor mijn ogen op en verbreedt zich daarbij, zodat de vleugels van een zwaan verschijnen, die met lange, gestrekte hals zijn weg naar het zuiden kiest. Onder de bomen rondom het Hereplein ligt op een bank een man te slapen, ineengedoken, zijn rug naar het stadsgewoel gekeerd. Niets ziet hij van de statige huizen, niets van de glazen kunstgalerij waarin een installatie met kleurige knipperlichten is opgesteld. De bussen ronken achteloos aan hem voorbij. Een moeder weifelt: zal ze met haar zoontje, dat van vermoeidheid huilt, even op de andere bank gaan zitten? Tenslotte stapt ze toch snel door. Duiven loeren naar de man die geen brood heeft om te delen. En ook ik aarzel voor ik het halfrond van het plein betreed. Dan krimpt mijn hart, want aan de overjas van de slaper hecht zich een donsveer, zwart, trillend in de wind. Als ongerijmd bewijs dat zich ooit een schepsel tegen die gebogen rug heeft aan gevlijd.
donderdag 17 november 2011
Aan de grond
Het dak is met een ijslaagje bedekt, wit opgevroren. Door het grijsblauw van de vroege hemel ploegt een vliegtuig, niet groter dan een speldenknop, die er haarfijn zijn pennenstreek zet. Kalm kringelt de rook uit de schoorstenen, dichte grauwe wolken waar nog wordt geslapen, uitwaaierend wit waar al mensen zijn opgestaan. De toren, een met tule omfloerst silhouet, prijkt fier boven de stad die aan zijn voeten ligt te sluimeren. De byzantijnse kroon en de sierlijke hoekkantelen lijken door een fijnschilder te zijn uitgewerkt. Een laatste vleermuis haast zich klapperend naar zijn schuilplaats in de spelonken, de dag dringt achter de horizon. En even later –als door een hogere macht bestuurd– doven in één beweging alle straatlantaarns. De lucht kleurt opaal, uit het oosten komt een zachtgeel licht op, dat een koude dag belooft. Ineens ben ik aan boord van het vliegtuig, hoewel het zich niet langer in mijn blikveld bevindt, tussen de passagiers en de bemanning. In stilte deel ik het schouwspel van dit wonderschoon ontwaken dat aan de invloed van elk vernuft ontstegen is.
donderdag 10 november 2011
Victoriaans
De wereld is in wol verpakt. Dikke vaalgrijze vachten. Er is geen kantorenflat te zien, geen penthouse, geen ziekenhuistoren. Tegen het vlakke achterdoek vormt de rij herenhuizen een decor, waarin de spelers als schimmen zwijgend langs elkaar bewegen. Londen aan het einde van de negentiende eeuw. En ‘s avonds zweeft om het melkglas van de straatlampen een geheimzinnige waas. Aan een daklijst danst een spinnenweb, kapot getrokken. De rook uit de schoorstenen lijkt in het wolkenpak juist stil te staan. Van de Martinitoren rest slechts een stomp, die in het oranje voetlicht staat te dampen. Als een ruïne uit een Victoriaans griezelverhaal van Bram Stoker of Mary Shelley.
dinsdag 8 november 2011
Er is niet zoveel
Er is niet zoveel dag meer. De ranke torenpiek van de Sint Jozef is met gebrande omber neergezet. In de koude vibreert de winterstilte. Er is niet zoveel dag meer. De met as bestrooide daken verwaaien in het grauw. Er is niet zoveel dag meer. Eén voor één verschijnen de okerlichten aan het donkere azuriet. In de huizen blikkeren blauwe ogen, gordijnen worden dicht geschoven, schemerlampen aangeknipt. Er is niet zoveel dag meer. Ooit kon ik sterren tellen tot miljoen. Of tot oneindig. Er is niet zoveel nacht meer.
vrijdag 4 november 2011
Uit het geheugen opgetekend
De muziek stopt met een droge klik, mijn thee is koud geworden. Toch blijf ik gekluisterd aan de bank. De stilte is enorm. Gisteravond nog heb ik je ruwe wang gekust. Je was vrolijk en vol goede gedachten. Over hoe je gauw genezen zou en hoe we dan samen weer eens naar de stad zouden wandelen. Ik ben die weg alleen gegaan. In de zoelte van de zomernacht, die elk geluid met velours omkleedde. Weer sta ik aan je bed, je hebt je korte strijd gestreden. Onder het dunne ziekenhuislaken ben je al nauwelijks meer overgebleven. Het raam staat open. Buiten ruist de branding van stad. En ik zie hoe achter de daken -in machtig rood gezonken– de zon heel langzaam ondergaat.
woensdag 2 november 2011
Allerzielen
De herfst heeft zich van de zomer losgezongen. Het licht verblauwt al, hoog aan de lucht foerageren roeken: vreemde littekens op het gave hemelvel. Wanneer ik het kerkhof betreed, zwelt in mijn borst een zucht. Niet om droefheid of verlangen, eerder om de jaren die stilaan vergleden zijn. De heg schijnt paars in het licht van de neonlampen. Tussen de graven dwalen vlammetjes, door schaduwhanden beschut en fluisteringen smelten samen tot één stem. Daar zijn de ouders die hun kind verloren. Hier knielt de weduwe die haar man nooit meer zag. Ze legt asters op het graf, geen rozen, want het is al zo lang voorbij. Als ik de bladeren heb weggeveegd en je naam weer zichtbaar wordt, blijven mijn lippen zonder woorden. Werkeloos sta ik op het pad. Jij bent niet hier, al daalde je af in deze bodem. Waarom laat je me alleen, denk ik, terwijl ik voor jou gekomen ben. Maar als ik door het hek de wereld der levenden weer inga, zie ik aan de hemel een kantelmaantje dat lacht tegen het zwart van de nacht.
donderdag 27 oktober 2011
Fovea
Er is weer een heel klein beetje blauw aan de lucht. De ochtend bleef vol wolken, hoog en massief als bergwanden in de Rocky Mountains en –zo leek het– even ontoegankelijk. Het water van het Verbindingskanaal was bruin en dik. Aan de oevers hield zich zelfs geen visser op. De laatste bladeren klampten zich vast aan de stille takken van de singelbomen. Een windvlaag voerde de geur van aarde met zich mee, die herinnerde aan bietencampagnes uit vroegere tijden. En aan 11 november in de regenkou met een lampion die niet branden wilde. Maar om een uur of vijf –eenmaal thuis, ik had de hoop al laten varen– brak in het hart van het wolkendek de hemel plotseling open. De toren toont mij nu zijn zonnigste kant, de windvaan –met het wapen van Groningen– op het oude wijnhuis aan de Boteringestraat staat in de koperen gloed te blinken. Terwijl ik dit schrijf, klinken vanaf de Grote Markt niet langer de kreten van Occupy, maar een aanhoudende dreun van het honderdzoveelste evenement. En ik prevel voor mij uit op het ritme van de drum: ‘Geef het volk brood en spelen.’
maandag 24 oktober 2011
Grand Opening
Ik had het me heel anders voorgesteld: toespraken, vuurpijlen en een toepasselijk blauwsatijnen lint, door de burgemeester doorgeknipt. Een feest tot in de late uurtjes, met tapas, Spaanse wijn en dansmuziek. Ach, zoiets loopt altijd anders dan je wilt. Werk, boodschappen, een afspraak met een vriendin. Gauw eten, want er moet nog snel een stukje af over mijn Grand Opening. De eerste zin had ik gisteren al staan: ‘De dag stierf onder mijn handen’. Maar ja, veel feestelijks zat daar niet in. Dus kijk ik vanavond nog eens goed uit het raam. En zie: de torenkroon is met goud bezet. Een half maantje rust tevreden op zijn rug. Met een fijne lijn van licht maakt hij de cirkel rond. Zo heeft zich ook –heel teer– tussen jou en mij een draad gesponnen, die nu onverbrekelijk is. Misschien geen Grand Opening, maar wel een besef van onze grote liefde.
vrijdag 21 oktober 2011
Halo
De wereld lijkt op zijn kop te staan: boven mij een oceaan, zo ver mijn mensenoog reikt. In het groene water: een archipel, omgeven door bloedrode koraal waar de zon haar laatste stralen werpt. Dreigend zwarte wolken vormen een continent, een schiereiland smeedt zich daaraan. De engte is niet breder dan een potloodlijn, waarover even later zeewater schuimt. Elk moment verwacht ik dat uit de baai houten scheepjes komen zeilen. Vissersmannen aan boord die met behendige gebaren vlak langs de kust hun netten spannen. Jongetjes duiken van de rand en zwemmen met de bootjes mee. Daarna leggen ze zich te drogen op het strand, terwijl het avondlicht over de golven speelt. Heerlijke halo van mijn geest, die ik helaas –wanneer de duisternis wint– moet laten gaan. Al denk ik, als een vrachtwagen passeert, aan een schip in de nacht op weg naar verre havens. En hoe eenzaam de oceaan in het donker moet zijn.
dinsdag 18 oktober 2011
Als ik wakker word
Als ik wakker word: doffe droppels op het raam. Het licht verdrijft nauwelijks het donker. Regen, regen, de stad verdrinkt. Het plaveisel blinkt, overal de ovalen van plassen. De toren lijkt een oude, moede man in een versleten jas. Een windvlaag jaagt het water op de platdaken. Gevels zijn zwaar van vocht, daklijsten en kozijnen somber geelgrauw. Een ingekleurde zwart-witopname uit begin vorige eeuw, waarop door de pastellen heen de grijstinten dringen. Het palet van deze morgen. Van deze dag. Van deze maand.
maandag 17 oktober 2011
Bis
Een delta van brandende aardrivieren slingert zich door het waterblauw van de lucht. Nog een vijfde zwavelstroom voegt zich daarbij en ik volg hem met mijn blik. Het is vakantie en ik doe lekker niets, terwijl op vliegveld Eelde en Bremen elk kwartier een vliegtuig opstijgt. Ik sluit mijn ogen en op mijn netvlies verschijnt een platina gloed waarin koraalrode vlekjes drijven. Het gezoem van een vlieg, de kreet van een meeuw, uit een open deur het geluid van het nieuws op tv en ergens ver weg een dichtslaande deur. De wereld verkeert in een economische shock en ook mijn portemonnee is haast leeg. Maar het carillon van het Academiegebouw deelt uitbundig in mijn vreugde mee: omdat de zomer zo zuinig is geweest, kan die nu een toegift geven.
dinsdag 11 oktober 2011
Warm onthaal
Door de schaduwnacht beweegt de bus zich pijlsnel voort. Niets dan zwartheid om ons heen en soms een clair-obscur waar een tankstation opduikt. Maar wij glijden -op weg naar ons doel– de duistere tunnel alweer in. Een lange stoet paradewagens rijdt met fonkelrode ogen voor ons uit. Op de voorruit daalt een wolk minuscule pailletten neer. Het schijnsel van de straatlantaarns werpt witgloeiende kegels langszij: mijn eregalerij. Ik weet: mij wacht een warm onthaal. Groningen 13 km. De ruitenwissers juichen mij toe met hoog geheven armen. Links en rechts staan lange rijen pylonen. Beveiligers, stram langs de vangrail opgesteld. Wanneer de Westpoort dan nadert, stift ik nog snel mijn lippen bij. Klaar om, als de fotografen flitsen, mijn mooiste lach te tonen. Maar zodra de deuren open draaien, stap ik terug in de realiteit: geen aansluitende bus en wel een akelig miezerregentje.
donderdag 6 oktober 2011
Roest
In het grijze marmer van de ochtendhemel heeft de wind gleuven geslepen. Daarachter is het doorschijnend blauw. Misschien is het weemoed die mij hier naar toe heeft gedreven. Dit is het uitzicht van mijn kindheid geweest: de pakhuizen met hun groengeverfde luiken, de metalen schacht van de graansilo, coasters waarop wasgoed hangt te wapperen, mannen in overalls bij een open ruim. Nu ligt er één enkel schip, schijnbaar verlaten. De getaande huid weerspiegelt flauw in het wateroppervlak. Alle bedrijvigheid is verdwenen: geen laden en lossen, geen havencafé, geen kinderen die op het voordek spelen. Ver weg zie ik nog containers staan. In felle kleuren, gestapeld als Lego-stenen op kale beton. En mijn ogen zoeken maar weer naar de hemel erboven.
dinsdag 4 oktober 2011
Eenheid van tijd, plaats en handeling
Deze morgen is vlak en grijs. Zo treurig dat ik eerst niet weet wat ik daarover moet schrijven. Dan zie ik het ineens: de lucht lijkt wel een verlaagd plafond, met gipsplaten bekleed, zoals dat in de jaren ’70 gebeurde. Alsof je een afgeleefde woning bent binnengegaan, waar je vermoedt dat achter al die lelijkheid prachtige lijsten en ornamenten schuilen. En als ik na vijven naar het zuiden rijd, is die vreselijke zoldering haast weggebroken, hier en daar nog wat platen, waar tussendoor het oranje licht komt sijpelen. Op het wisseltraject voor het station vangen de rails een warme gloed. Een intercity loopt binnen en juist als ik het viaduct overga, dendert hij onder mij door. Even ben ik weer dat uitgelaten kind, dat begrijpt dat alles bij elkaar hoort.
maandag 3 oktober 2011
Afrit 33
De hemel heeft een zijden laken gespannen, waarin de late zon zacht te sluimeren ligt. Tegenliggers laten hun lampen al branden, wij hebben het zonlicht laag in de rug. Traag drijft een luchtballon in de uitgestrekte leegte. Vergrijsde pastellen op een shantoeng doek. Een motor passeert en een rode open slee, die met veel bravoure langs ons sjeest. ‘Kijk, boven het veld bidt een valkje.’ Je antwoordt afwezig: ‘Ach' en 'och ja.’ We laten afrit 33 achter ons. Nog even en dan zijn we thuis.
zondag 2 oktober 2011
Kruis
De wereld deelt zich op in strakke lijnen. Boven het hemelvlak, onder het asfalt, de roodbruine huizenrij daartegen. En in het violet vier diagonalen: drie naar het westen, een richting zuid. De lucht is zo scherp dat van elke vliegtuigmotor zelfs een afzonderlijke streep valt te onderscheiden. In een mum van tijd is de hemel smetteloos schoongeveegd. Het lijkt wel juli, de zon put zich uit. De geraniums laten hun bloemen nog weelderig bloeien. In de verte luidt de Sint Jozefkerk de klokken van mijn jeugd: heel even ben ik daar, onverdeeld. Maar in het Sterrenbos, waar we op zomerse zondagmiddagen onder de loofbomen speelden, strooien de beuken nu hun nootjes en dorre bladeren uit. En in de hoek van mijn raam trekt een kruisspin een trillende draad van de rechterbovenhoek schuin naar beneden.
zaterdag 1 oktober 2011
Bijna
De lucht is bijna blauw. Een lege zaterdag, gevuld met kleine zorgen. Op de galerij van de flat schuurt een bezem ritmisch over de vloer. Een ketel die fluit, het rinkelen van glazen. Weer even die stilte, die luchtledig schijnt. Dan klinken kinderstemmen uit een open raam: ‘Veerman mag ik overvaren?’ Het schoolplein, het klimrek, de oogschaduwmeisjes met hun blikken en hun scherpe tong. Nee, ik wil niet overvaren, ik wil blijven waar ik ben. Onder de bijna blauwe hemel met mijn koffie op het bankje op mijn eigen lege plein.
vrijdag 30 september 2011
6.15
Door het leisteengrijze glas in het atrium van de stad zijn de gebouwen van ijzer en staal, grimmig in regimenten opgesteld. De eerste linie staat van mijn positie afgekeerd, daarachter hoge herenhuizen, onverzettelijk zij aan zij. En heel in de verte, vaag door de ochtendmist: het ziekenhuis, een betonnen fort. Bovenop de toren tuurt een groep nikkelen reuzen de invalswegen af. Het kanaal –buiten mijn zicht– vormt een onneembare gracht. Onvoorstelbaar dat boven dit niemandsland de zon nog zal verschijnen.
donderdag 29 september 2011
Jakobsladder
Kolossen stijgen op tot grote hoogten, tegelijk is het of de hemel naar beneden komt. In het water van het meer reflecteren witten en grijzen. Zelfs de huizen van het dorp hebben geen kleuren meer. Een scène uit een onheilspellende droom. Dan scheuren de wolken open. Kristallen vingers reiken naar het watervlak. Waar ze de golven raken, spat het licht er in duizenden scherfjes vanaf. Verbijstering zonder woorden.
woensdag 28 september 2011
Wieken
Het oosten spreidt een gouden gloed, die zich mengt met melkwit. Sidderend buigt de gloeilijn van een voorbij vliegtuig naar de aarde af. Onder de bomen van het Martinikerkhof hangt de geur van mos en vocht. Daar ligt tussen het paarse eikenblad een merel in het gras. Voorover. Roerloos. Diep genegen kop. Het zilver van het verendek geweken. De vleugels nog gespreid. Ik stok, getroffen door dit tere beeld van eindigheid. Dan klinkt er geritsel boven mij: er wiekt een houtduif op.
dinsdag 27 september 2011
Ichthyosis
De hemel heeft een hagedissenhuid in blauw en grijs en rozerood. Een ogenblik later legt hij zijn vel weer af. De wolken trekken samen, laten los. Nieuwe formaties vormen zich, talloze kleinere en een enorme grote, een witte blaar op het kobalt van de lucht. En als het donker wordt, voltrekt zich een laatste metamorfose: een glad en zwart meisjesgezicht verschijnt met parelmoeren lovers en half verscholen tussen het haar de zilvermaan.
zondag 25 september 2011
Bij een zonsondergang
De groenen van de singelbomen kleuren halfrood. In de asterperken liggen doornige kastanjekasten. Piepkleine mugjes zweven boven de struiken, een meeuw dobbert dromerig op het water. Het is windstil, toch ritselen geheimzinnig de klimopbladeren. Hoog in de lucht trekt een vliegtuig zijn blinkende streep. Westwaarts reist hij, de gloeibol achterna. Ik blijf nog staan, onwillig om dit beeld te verlaten. Pas als de laatste gloed is gedoofd, trek ik de balkondeur dicht, een beetje rillerig.
vrijdag 23 september 2011
Camerastandpunt
De lage zon verblindt me even als ik het balkon op ga. De hemel schijnt geglazuurd. Een veren wolkendek rust op de daken. De haven van Portofino op een nazomerdag in september. Niets hoeft, niets ligt vast. De ruiten aan de overkant weerkaatsen het fosfor van het pleisterwerk, rode geraniums, olijvenboompjes. Waar ben ik in dat beeld? Ratelen van een helikopter brengt me terug. Terug naar mijn flat, terug naar de boodschappen, de vaatwasser en al het andere werk. Terug naar dit tijdstip op deze dag. Even na vijven, een nazomerdag in september.
maandag 19 september 2011
De belofte
Hoewel het net half vier heeft geslagen, tempert zichtbaar al het namiddaglicht. Op een vlakke hemelzee laveren koolzwarte kraaien, behendig als zeelui aan boord van een uitvarend schip. Eén roep is voldoende om hun vlucht af te doen buigen. Door de kruintoppen van het park glanst een glimpje geel, dat een ogenblik later alweer door het wit is verzwolgen. Het is allemaal heel even, of zal het ooit nog zomer worden?
Abonneren op:
Posts (Atom)